Class 10 Sanskrit Ashuddhi Sanshodhanam अशुद्धि-संशोधनम् अभ्यास और उत्तर
Spot the clue, correct the underlined word, then rewrite the complete sentence. Try ten questions with worked answers.
How to correct a sentence · Worked examples · Practice · Answer key
How do you correct an underlined word?
Read the whole sentence before choosing an option. Find the word or clue that determines the correct form. Both 2026–27 syllabuses cover number, gender, person and tense. Code 122 also explicitly lists case correction.
पहले पूरा वाक्य पढ़ें। रेखांकित पद के साथ जुड़े शब्द को पहचानें। फिर सही विकल्प चुनकर पूरा वाक्य लिखें।
| Check | What to look for | हिन्दी संकेत |
|---|---|---|
| वचन | Check whether the subject is singular, dual or plural. | कर्ता एक है, दो हैं या दो से अधिक हैं? |
| लिङ्ग | Match an adjective to the noun it describes. | विशेषण का लिङ्ग उसके विशेष्य के अनुसार रखें। |
| पुरुष | Find the subject and choose the corresponding verb ending. | अहम्, त्वम् या किसी अन्य कर्ता के अनुसार क्रिया चुनें। |
| लकार | Use the time clue and the tense specified in the instruction. | समय-सूचक शब्द और निर्देश देखकर सही लकार चुनें। |
| विभक्ति | For Code 122, check the role of the noun or the case required by a word such as सह. | कोड 122 के लिए पद का सम्बन्ध या सह जैसे शब्द के साथ आने वाली विभक्ति देखें। |
Worked examples · उदाहरण
- Number. छात्रौ पठति। → छात्रौ पठतः। Two students require a dual verb. छात्रौ द्विवचन है, इसलिए पठतः लिखें।
- Person. अहं फलं खादति। → अहं फलं खादामि। The subject is “I.” अहम् के साथ उत्तम पुरुष एकवचन खादामि लिखें।
- Case (Code 122). बालकः मित्रम् सह क्रीडति। → बालकः मित्रेण सह क्रीडति। The word सह calls for the instrumental. सह के साथ तृतीया विभक्ति मित्रेण लिखें।
Choose the correction and rewrite the sentence
Shared practice for Codes 122 and 119
- बालकौ क्रीडति।
क्रीडति / क्रीडतः / क्रीडन्ति - बालिकाः गायति।
गायतः / गायति / गायन्ति - सुन्दरः पुष्पं विकसति।
सुन्दरं / सुन्दरः / सुन्दरी - अश्वः कृष्णम्।
कृष्णा / कृष्णः / कृष्णम् - त्वं पुस्तकं पठति।
पठामि / पठति / पठसि - वयं संस्कृतं पठन्ति।
पठामः / पठथ / पठन्ति - श्वः सा गीतं गायति। Use लृट् (future).
गायति / गास्यति / अगायत् - ह्योऽहं पत्रम् लिखामि। Use लङ् (past).
लिखिष्यामि / लिखामि / अलिखम्
Additional case correction for Code 122
- रमा सख्यै सह गच्छति।
सख्या / सख्यै / सख्याः - बालको हस्तं लिखति।
हस्तं / हस्तेन / हस्तस्य
Answer key · उत्तरमाला
Show all ten worked answers
- बालकौ क्रीडतः। · बालकौ is dual, so use the third-person dual verb.
- बालिकाः गायन्ति। · बालिकाः is plural, so use a plural verb.
- सुन्दरं पुष्पं विकसति। · पुष्पम् is neuter singular, so the adjective must agree.
- अश्वः कृष्णः। · अश्वः is masculine nominative singular. Give the adjective the same gender, case and number.
- त्वं पुस्तकं पठसि। · त्वम् takes the second-person singular verb.
- वयं संस्कृतं पठामः। · वयम् means “we,” so use the first-person plural ending.
- श्वः सा गीतं गास्यति। · श्वः means “tomorrow.” गास्यति is the future form.
- ह्योऽहं पत्रम् अलिखम्। · ह्यः means “yesterday.” अलिखम् is the first-person singular past form.
- रमा सख्या सह गच्छति। · सह takes the instrumental. सख्या is the instrumental singular of सखी.
- बालको हस्तेन लिखति। · The hand is the instrument used to write, so use the instrumental singular.
Try Question 11 in the official papers
- Code 122 · Sample paper · Marking scheme
- Code 119 · Sample paper · Marking scheme
Code 122 walkthrough · Code 119 walkthrough · Avyaya practice