CBSE Class 10 · Code 119 · Manika · Chapter 8

तिरुक्कुरल्-सूक्ति-सौरभम् Tirukkural Sukti Saurabham

चेन्नई के समुद्रतट पर छात्र तिरुवल्लुवर की प्रतिमा देखकर उनके ग्रन्थ तिरुक्कुरल् की चर्चा करते हैं। इसके बाद पाठ में तमिल सूक्तियों के संस्कृत रूप पढ़े जाते हैं।

Board exam · 2026–27 · Textbook · CBSE syllabus

पाठ का सार · शब्दार्थ · अभ्यास और हल

पाठ का सार

पद्य शिक्षा, विचार और वाणी की सरलता, कठोर वचन से बचने तथा विवेक पर बल देते हैं। पके फल को छोड़कर कच्चा फल चुनने की छवि अच्छे वचन छोड़कर कटु बोलने की भूल समझाती है।

Learning goal. Explain how the Sanskrit renderings of the Tirukkural connect education, speech and conduct.

शब्दार्थ · Vocabulary

संस्कृतहिन्दीEnglish
सूक्तिःसार्थक कथनmaxim
विद्याधनम्शिक्षा रूपी धनwealth of learning
परुषाकठोरharsh
तत्त्वार्थःमूल आशयessential meaning

परीक्षा-शैली के प्रश्न और हल

इस पाठ पर आधारित TutorVertex का मौलिक अभ्यास पढ़ें। दिए गए उत्तर देखने से पहले स्वयं हल करें।

पिता पुत्राय शिक्षां ददाति। विद्या तस्य महद् धनम् अस्ति। विवेकी जनः वचनस्य अर्थं परीक्षते। सः मधुरां वाणीं वृणुते।

  1. One-word answer

    पिता कस्मै शिक्षां ददाति?

    हल देखें · Show worked answer

    पुत्राय।

    शिक्षा पाने वाला पुत्र है। इसलिए चतुर्थी लगती है।

  2. Full-sentence answer

    विवेकी जनः किं परीक्षते?

    हल देखें · Show worked answer

    विवेकी जनः वचनस्य अर्थं परीक्षते।

    उत्तर बताए कि वह वचन का आशय जाँचता है।

  3. Prose order

    अन्वयं लिखत। मधुरां वृणुते वाणीं सः।

    हल देखें · Show worked answer

    सः मधुरां वाणीं वृणुते।

    ‘मधुराम्’ को ‘वाणीम्’ के साथ रखें और क्रिया पहचानें।

  4. Bhavartha

    पक्वफलम् अपक्वफलं च वाणीविषये किं सूचयतः? हिन्दीभाषया लिखत।

    हल देखें · Show worked answer

    पका फल प्रिय और हितकारी वाणी की ओर संकेत करता है। कच्चा फल उस कठोर वाणी की ओर संकेत करता है जिसे चुनने की आवश्यकता नहीं।

    दोनों फलों को बोलने के दो विकल्पों से जोड़ें।

Keep practising

Manika chapter index

Noun forms · Verb forms

Practise writing Sanskrit answers with Siddharth in Hindi or English.

Book a Free Demo
Browse all Sanskrit resources