CBSE Class 10 · Code 119 · Manika · Chapter 7

साधुवृत्तिं समाचरेत् Sadhuvrittim Samacharet

आरम्भ में छात्राएँ जीवन को भूलभुलैया के रूप में देखती हैं। धैर्य, उत्साह और परोपकार जैसे गुण आगे बढ़ाते हैं। क्रोध और आलस्य जैसे दोष मार्ग रोकते हैं।

Board exam · 2026–27 · Textbook · CBSE syllabus

पाठ का सार · शब्दार्थ · अभ्यास और हल

पाठ का सार

प्रच्छन्नभाग्य एक चोर के साथ जा रहा है। रास्ते में एक बालक की बात उसे अपने व्यवहार पर सोचने को मजबूर करती है। पत्नी के प्रोत्साहन के बाद वह श्रम करके धन कमाना शुरू करता है।

Learning goal. Connect the maze of virtues to the story of Prachchhannabhagya choosing to earn a living honestly.

शब्दार्थ · Vocabulary

संस्कृतहिन्दीEnglish
साधुवृत्तिःसदाचारvirtuous conduct
धैर्यम्धीरजpatience
परिश्रमःमेहनतhard work
विवेकःसही-गलत की समझdiscernment

परीक्षा-शैली के प्रश्न और हल

इस पाठ पर आधारित TutorVertex का मौलिक अभ्यास पढ़ें। दिए गए उत्तर देखने से पहले स्वयं हल करें।

बालकस्य वचनं श्रुत्वा प्रच्छन्नभाग्यः स्वकर्म विचारयति। सः गृहं प्रत्यागच्छति। भार्या तम् उद्यमाय प्रेरयति। सः परिश्रमेण धनम् अर्जयति।

  1. One-word answer

    कस्य वचनं सः शृणोति?

    हल देखें · Show worked answer

    बालकस्य।

    बालक की बात उसके आत्मविचार का कारण बनती है।

  2. Full-sentence answer

    प्रच्छन्नभाग्यः कथं धनम् अर्जयति?

    हल देखें · Show worked answer

    प्रच्छन्नभाग्यः परिश्रमेण धनम् अर्जयति।

    ‘परिश्रमेण’ साधन बताता है।

  3. Contextual grammar

    “उद्यमाय प्रेरयति” इत्यत्र चतुर्थीपदं किम्?

    हल देखें · Show worked answer

    उद्यमाय।

    किस उद्देश्य के लिए प्रेरित करती है? उद्यम के लिए।

  4. Sequence

    क्रमेण लिखत। (क) भार्या प्रेरयति। (ख) बालकः वदति। (ग) प्रच्छन्नभाग्यः धनम् अर्जयति। (घ) प्रच्छन्नभाग्यः गृहं प्रत्यागच्छति।

    हल देखें · Show worked answer

    ख → घ → क → ग।

    बालक की बात के बाद घर लौटना, पत्नी की प्रेरणा और फिर कमाई आती है।

Keep practising

Manika chapter index

Noun forms · Verb forms

Practise writing Sanskrit answers with Siddharth in Hindi or English.

Book a Free Demo
Browse all Sanskrit resources