CBSE Class 10 · Code 119 · Manika · Chapter 7
साधुवृत्तिं समाचरेत् Sadhuvrittim Samacharet
आरम्भ में छात्राएँ जीवन को भूलभुलैया के रूप में देखती हैं। धैर्य, उत्साह और परोपकार जैसे गुण आगे बढ़ाते हैं। क्रोध और आलस्य जैसे दोष मार्ग रोकते हैं।
Board exam · 2026–27 · Textbook · CBSE syllabus
पाठ का सार
प्रच्छन्नभाग्य एक चोर के साथ जा रहा है। रास्ते में एक बालक की बात उसे अपने व्यवहार पर सोचने को मजबूर करती है। पत्नी के प्रोत्साहन के बाद वह श्रम करके धन कमाना शुरू करता है।
Learning goal. Connect the maze of virtues to the story of Prachchhannabhagya choosing to earn a living honestly.
शब्दार्थ · Vocabulary
| संस्कृत | हिन्दी | English |
|---|---|---|
| साधुवृत्तिः | सदाचार | virtuous conduct |
| धैर्यम् | धीरज | patience |
| परिश्रमः | मेहनत | hard work |
| विवेकः | सही-गलत की समझ | discernment |
परीक्षा-शैली के प्रश्न और हल
इस पाठ पर आधारित TutorVertex का मौलिक अभ्यास पढ़ें। दिए गए उत्तर देखने से पहले स्वयं हल करें।
बालकस्य वचनं श्रुत्वा प्रच्छन्नभाग्यः स्वकर्म विचारयति। सः गृहं प्रत्यागच्छति। भार्या तम् उद्यमाय प्रेरयति। सः परिश्रमेण धनम् अर्जयति।
One-word answer
कस्य वचनं सः शृणोति?
हल देखें · Show worked answer
बालकस्य।
बालक की बात उसके आत्मविचार का कारण बनती है।
Full-sentence answer
प्रच्छन्नभाग्यः कथं धनम् अर्जयति?
हल देखें · Show worked answer
प्रच्छन्नभाग्यः परिश्रमेण धनम् अर्जयति।
‘परिश्रमेण’ साधन बताता है।
Contextual grammar
“उद्यमाय प्रेरयति” इत्यत्र चतुर्थीपदं किम्?
हल देखें · Show worked answer
उद्यमाय।
किस उद्देश्य के लिए प्रेरित करती है? उद्यम के लिए।
Sequence
क्रमेण लिखत। (क) भार्या प्रेरयति। (ख) बालकः वदति। (ग) प्रच्छन्नभाग्यः धनम् अर्जयति। (घ) प्रच्छन्नभाग्यः गृहं प्रत्यागच्छति।
हल देखें · Show worked answer
ख → घ → क → ग।
बालक की बात के बाद घर लौटना, पत्नी की प्रेरणा और फिर कमाई आती है।
Keep practising
Practise writing Sanskrit answers with Siddharth in Hindi or English.
Book a Free Demo