CBSE Class 10 · Code 122 · Shemushi · Chapter 8

सूक्तयः Suktayah

तिरुवल्लुवर के तमिल ग्रन्थ तिरुक्कुरल् से ली गई इन सूक्तियों में विद्या, विवेक और आचरण का महत्त्व बताया गया है। एक पद्य में पिता से मिली शिक्षा को धन के रूप में देखा गया है।

Board exam · 2026–27 · Textbook · CBSE syllabus

पाठ का सार · शब्दार्थ · अभ्यास और हल

पाठ का सार

पके और कच्चे फल की तुलना से समझाया गया है कि अच्छी वाणी उपलब्ध होने पर कटु वचन चुनना अनुचित है। ज्ञान-चक्षु की छवि बताती है कि समझदार व्यक्ति सुनी हुई बात का अर्थ परखता है।

Learning goal. Explain how the Tirukkural maxims connect learning, discernment and speech.

शब्दार्थ · Vocabulary

संस्कृतहिन्दीEnglish
सूक्तिःउत्तम कथनwise saying
विवेकःउचित-अनुचित की पहचानdiscernment
विनयःनम्रताhumility
हितम्भलाईwelfare

परीक्षा-शैली के प्रश्न और हल

इस पाठ पर आधारित TutorVertex का मौलिक अभ्यास पढ़ें। दिए गए उत्तर देखने से पहले स्वयं हल करें।

मेधावी जनः वचनं श्रुत्वा तस्य अर्थं विचारयति। सः हितकरं सत्यं वदति। विनयेन सह विद्या शोभते।

  1. One-word answer

    विद्या केन सह शोभते?

    हल देखें · Show worked answer

    विनयेन।

    ‘सह’ के साथ तृतीया का प्रयोग है।

  2. Full-sentence answer

    मेधावी जनः वचनं श्रुत्वा किं करोति?

    हल देखें · Show worked answer

    मेधावी जनः वचनं श्रुत्वा तस्य अर्थं विचारयति।

    सुनने के बाद अर्थ पर विचार करना मुख्य क्रिया है।

  3. Contextual grammar

    “हितकरं सत्यम्” इत्यत्र विशेषणं किम्?

    हल देखें · Show worked answer

    हितकरम्।

    यह पद बताता है कि कहा जाने वाला सत्य कैसा है।

  4. Bhavartha

    “विनयेन सह विद्या शोभते” इत्यस्य भावं हिन्दीभाषया लिखत।

    हल देखें · Show worked answer

    शिक्षा की शोभा तब बढ़ती है जब जानकार व्यक्ति विनम्र व्यवहार करता है।

    भावार्थ में ज्ञान और व्यवहार के सम्बन्ध को स्पष्ट करें।

Keep practising

Shemushi chapter index

Noun forms · Verb forms

Practise writing Sanskrit answers with Siddharth in Hindi or English.

Book a Free Demo
Browse all Sanskrit resources