NCERT Class 9 Sanskrit · Rishikulya (R2) · Chapter 3

वैद्यवृत्तिश्चतुर्विधा

कक्षा के संवाद में अनन्या की अस्वस्थता से आरम्भ होकर चर्चा आयुर्वेद, चिकित्सा और वैद्य के आचरण तक पहुँचती है। पाठ वैद्य, औषध, परिचारक और रोगी के सहयोग का वर्णन करता है।

पुस्तक और अध्याय PDF की सूची

पाठ कैसे पढ़ें?

“चिकित्सा के चार पाद” और “वैद्य की चार वृत्तियाँ” की दो सूचियाँ बनाएं। पहली उपचार में भाग लेने वाले घटकों की है। दूसरी वैद्य के दृष्टिकोण से जुड़ी है।

शब्दार्थ

वैद्यः
चिकित्सक · physician
औषधम्
दवा · medicine
परिचारकः
देखभाल करने वाला · attendant
आतुरः
रोगी · patient
वृत्तिः
आचरण या दृष्टिकोण · conduct

हल किया हुआ उदाहरण

वैद्यवृत्तिः + चतुर्विधा → वैद्यवृत्तिश्चतुर्विधा।

च् से पहले विसर्ग का श् रूप आता है। चतुर्विधा स्त्रीलिङ्ग में वृत्तिः के साथ है।

अभ्यास और उत्तर

TutorVertex का पाठ-विषय पर आधारित मौलिक अभ्यास। पहले दो उत्तर संस्कृत में दें।

आतुरः वैद्यं पृच्छति। वैद्यः तस्य वचनं शृणोति। परिचारकः आतुरस्य साहाय्यं करोति।

  1. कः वैद्यं पृच्छति?

    उत्तर और कारण देखें

    आतुरः।

    यहाँ रोगी प्रश्न करता है।

  2. परिचारकः कस्य साहाय्यं करोति?

    उत्तर और कारण देखें

    परिचारकः आतुरस्य साहाय्यं करोति।

    कस्य का उत्तर षष्ठी में है।

  3. वचनम् का अर्थ लिखें।

    उत्तर और कारण देखें

    कही हुई बात।

    वैद्य रोगी की बात सुनता है।

  4. चार पाद किन्हें कहते हैं?

    उत्तर और कारण देखें

    वैद्य, औषध, परिचारक और रोगी।

    उपचार में चारों की भूमिका है।

Browse all Sanskrit resources