GSEB Class 10 Sanskrit · Code 17
ધોરણ ૧૦ સંસ્કૃત · સંસ્કૃત–ગુજરાતી અનુવાદનો અભ્યાસ
ગદ્ય, પદ્ય અને નાટ્યસંવાદનો ગુજરાતી અનુવાદ તથા આપેલા પદોથી સંસ્કૃત વાક્યરચના.
અનુવાદની રીત
- મુખ્ય ક્રિયાપદ શોધો અને તેનો કાળ ઓળખો.
- કર્તા, કર્મ, મેળવનાર, સાધન અને સ્થાન ઓળખો.
- પદ્યમાં પહેલાં અન્વય બેસાડો. નાટ્યમાં દરેક વક્તાની પંક્તિ અલગ વાંચો.
- અર્થ, ભાવ તથા સમય જાળવી સ્વાભાવિક વાક્ય લખો.
बालकः भगिन्यै फलं ददाति।
છોકરો બહેનને ફળ આપે છે. અહીં ददाति મુખ્ય ક્રિયા છે અને भगिन्यै ચતુર્થી વિભક્તિમાં મેળવનાર બતાવે છે.
સંસ્કૃતમાંથી ગુજરાતી
ગદ્ય, પદ્ય અને સંવાદનો અર્થ લખો.
प्रभाते छात्राः विद्यालयम् अगच्छन्। तत्र अध्यापकः तेभ्यः नूतनानि पुस्तकानि अददात्।
અનુવાદ અને કારણ જુઓ
સવારે વિદ્યાર્થીઓ શાળાએ ગયા. ત્યાં શિક્ષકે તેમને નવાં પુસ્તકો આપ્યાં.
तेभ्यः આપવાની ક્રિયામાં મેળવનાર દર્શાવે છે.
बालिका जलं पीत्वा सख्या सह उद्यानम् अगच्छत्।
અનુવાદ અને કારણ જુઓ
છોકરી પાણી પીને સખી સાથે બગીચામાં ગઈ.
પીવું પહેલાં થયું. सह સાથે સખી તૃતીયામાં છે.
मेघाः शनैः आगच्छन्ति। वृष्ट्या क्षेत्राणि सिक्तानि भवन्ति।
અનુવાદ અને કારણ જુઓ
વાદળો ધીમે ધીમે આવે છે. વરસાદથી ખેતરો ભીંજાય છે.
वृष्ट्या થી કારણ કે સાધન સમજાય છે.
मित्रम् आपदि साहाय्यं करोति।
અનુવાદ અને કારણ જુઓ
મિત્ર સંકટમાં મદદ કરે છે.
आपदि એ आपद् શબ્દની સપ્તમી એકવચન છે.
उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः।
અનુવાદ અને કારણ જુઓ
કામો પ્રયત્નથી સિદ્ધ થાય છે, માત્ર ઇચ્છાઓથી નહીં.
અન્વયમાં कार्याणि કર્તા છે અને उद्यमेन સાધન છે.
सीता — किं त्वं श्वः आगमिष्यसि? मीरा — आम्, अहं प्रातः आगमिष्यामि।
અનુવાદ અને કારણ જુઓ
સીતા — શું તું કાલે આવશે? મીરા — હા, હું સવારે આવીશ.
પ્રશ્નમાં દ્વિતીય વ્યક્તિ અને ઉત્તરમાં પ્રથમ વ્યક્તિ જાળવો.
ગુજરાતીમાંથી સંસ્કૃત
કૌંસના પદોને યોગ્ય રૂપ આપીને વાક્ય બનાવો. આ કસરત નાટ્ય વિભાગની વાક્યરચના જેવી છે.
બે છોકરીઓ વાર્તા વાંચે છે. (बालिका, कथा, पठ्)
અનુવાદ અને કારણ જુઓ
बालिके कथां पठतः।
બે કર્તા માટે દ્વિવચન અને કર્મ માટે દ્વિતીયા.
અમે કાલે ગામ જઈશું. (अस्मद्, श्वः, ग्राम, गम्)
અનુવાદ અને કારણ જુઓ
वयं श्वः ग्रामं गमिष्यामः।
અમે સાથે ઉત્તમ પુરુષ બહુવચનનું ભવિષ્યકાળનું રૂપ જોઈએ.
વિદ્યાર્થીએ મિત્રને ફળ આપ્યું. (छात्र, मित्र, फल, दा)
અનુવાદ અને કારણ જુઓ
छात्रः मित्राय फलम् अददात्।
મિત્ર માટે ચતુર્થી અને ફળ માટે દ્વિતીયા.
તે પુસ્તક વાંચીને ઘરે ગઈ. (तद्, पुस्तक, पठ्, गृह, गम्)
અનુવાદ અને કારણ જુઓ
सा पुस्तकं पठित्वा गृहम् अगच्छत्।
એક જ કર્તાની પહેલાં થયેલી ક્રિયા માટે पठित्वा.
બાળકો શિક્ષક સાથે બગીચામાં રમે છે. (बालक, शिक्षक, सह, उद्यान, क्रीड्)
અનુવાદ અને કારણ જુઓ
बालकाः शिक्षकेण सह उद्याने क्रीडन्ति।
સાથે માટે તૃતીયા અને સ્થળ માટે સપ્તમી.
આ છોકરીએ પાણીથી વાસણ ધોયું. (इदम्, बालिका, जल, पात्र, प्र + क्षल्)
અનુવાદ અને કારણ જુઓ
इयं बालिका जलेन पात्रं प्राक्षालयत्।
पात्रम् કર્મ છે અને जलेन સાધન છે.